Chłopi Dżuma Metody koncentracji Techniki pamięciowe Inne streszczenia Praca w domu  

Lalka, Bolesław Prus

Pozywistyczna powieść o niespełnionej miłości, ciężkiej sytuacji tamtych czasów i próbie życia w świecie, który z każdym dniem traci coraz więcej z romantycznego nurtu poprzedniej epoki,stając sie praktyczny, użyteczny, powszedni i realistyczny. Czasem wręcz wyzuty z uczuć

Szlachetny, wrażliwy, ubogi lecz ambitny i żądny wiedzy romantyk,żyjący w drugiej połowie XIX wieku,Stanisław Wokulski dzięki ogromnej wytrwałości i samozaparciu zdobywa wykształcenie. Jego dusza należy jeszcze do poprzedniej epoki, ale nowe, "praktyczne" czasy zmuszają go do patrzenia na świat przez okulary "pożytku własnego i publicznego".

Udział w powstaniu styczniowym, zesłanie na Sybir a następnie odrzucenie przez pełne przesądów klasowych społeczeństwo polskie niweczą jego plany związane z karierą naukową. Wiele lat przeżywa w apatii i zniechęceniu, pracując jako subiekt w sklepie Mincla na Krakowskim Przedmieściu w Warszawie. Po śmierci pracodawcy ulega zalotom jego byłej żony, żeni się i wkrótce zostaje wdowcem. Dziedziczy niewielki majątek. Pewnego dnia spotyka w operze piękną kobietę, w której zakochuje się wielką miłością od pierwszego wejrzenia. Uczucie to odmienia jego życie. Wokulski wie, że jest to jego ostatnia szansa na szczęście i odzyskanie poczucia sensu życia. Jednak od hrabianki Izabeli Łęckiej oddziela go przepaść społeczna nie do pokonania.

Ryzykując życiem nasz "kupiec" pomnaża swój majątek na wojnie tureckiej. Pieniądze otwierają mu drzwi na arystokratyczne salony, jednak wyższe sfery, zachowując pozory uprzejmości, zawsze będą go uważać za gorszego od siebie. Takie nastawienie podziela również panna Izabela, piękna dziewczyna wychowana w zbytku i w atmosferze kultu dla błękitnej krwi. Rozpieszczona przez ojca i licznych wielbicieli jedynaczka, spoglądająca na prawdziwe, ciężkie życie zwykłych ludzi z okna luksusowego powozu jak na nudny spektakl w teatrze. Zubożała arystokratka, której grozi małżeństwo ze starym i dosyć obrzydliwym ale za to bogatym baronem, jako ostatnią deska ratunku przed nadciągającą katastrofą finansową.

Wokulski, człowiek z gruntu uczciwy i bezkompromisowy, pragnie aby Izabela poślubiła go z miłości a nie z przymusu (jako alternatywę dla barona), dlatego kupuje po zawyżonej cenie kamienicę Łęckich. Dzięki temu panna hrabianka odzyskuje posag i ma swobodę wyboru. Są chwile, że Wokulski zdaje się dostrzegać fałsz i małostkowość Izabeli, dlatego waha się między miłością do niej a wstąpieniem na drogę nauki (podróż do Paryża, gdzie spotyka naukowca Geista zafascynowanego ideą zbudowania machiny latającej), jednak ostatecznie wygrywa w nim miłość i Wokulski oświadcza się.Z wyrachowania, nie z miłości, panna Izabela decyduje się na małżeństwo z nim, jednak nie rozumie i nie docenia ani jego ani jego uczucia. Za plecami narzeczonego romansuje z pospolitym uwodzicielem, Kaziem Starskim. Romans ten w końcu zostaje odkryty przez Wokulskiego w czasie wspólnej podróży do Krakowa i doprowadza go do próby samobójczej. Uratowany spod kół pociągu przez znajomego dróżnika,Wysockiego,wraca do Warszawy, pogrążony w rozpaczy po zerwaniu z narzeczoną.

Zakończenie powieści nie jest jasne. Wybuch w ruinach zamku, który kiedyś Wokulski odwiedzał z panną Izabelą sugeruje, iż mógł popełnić samobójstwo. W tle wątku miłosnego pamiętnik plenipotenta i przyjaciela Wokulskiego - Ignacego Rzeckiego. Ciepła, romantyczna opowieść o życiu samotnika, subiekta o duszy przepełnionej napoleońskimi ideałami, wspomnieniami z udziału w minionej wojnie i zamiłowaniem do wykonywanego zawodu.

W całej powieści liczne obrazy społeczeństwa polskiego przedstawionego w sposób bardzo krytyczny - uprzedzenia klasowe (stosunek arystokracji do Wokulskiego), niesprawiedliwość społeczna (warstwy pracujące nie otrzymują za swoją pracę godziwego wynagrodzenia), nędza rodząca patologie (prostytutka, której Wokulski pomaga wrócić do normalnego życia).

Obok nieszczęśliwej miłości Wokulskiego do panny Łęckiej przewija się wątek nieodwzajemnionej miłości Helenki Stawskiej do naszego bohatera. Jest to osoba o kryształowym charakterze, niestety Wokulski może jej ofiarować co najwyżej przyjaźń i pomoc w trudnych sytuacjach życiowych, na przykład w tej, kiedy hrabina Krzeszowska oskarża Stawską o kradzież lalki (stąd poniekąd bierze się tytuł powieści). Wokulski bez trudu udowadnia w sądzie niewinność pani Heleny.

Na kartach książki opisuje Prus również wiele innych przypadków pomocy udzielanej przez głównego bohatera potrzebującym jej ludziom,co świadczyło o jego szlachetnej, wrażliwej naturze. Jest to człowiek o niezwykłej, przebogatej osobowości. Wybitna inteligencja, odwaga, przedsiębiorczość, zdolność przewidywania wyniosły go na szczyt a umysłowe ograniczenie, małostkowość, przesądy, uprzedzenie i brak zrozumienia ze strony otoczenia - strąciły go w przepaść. Wspaniała, tragiczna postać.

Tak naprawdę, obok tragedii Wokulskiego autor powieści pokazuje nam jak bardzo nieszczęśliwy może byc człowiek, który żyje na pograniczu dwóch epok - pełnego wrażliwości romatyzmu i niezwykle praktycznej rzeczywistości pozytywizmu. Okrucieństwo tej nagłej zmiany wyniszcza slabszych i nie daje im szansy na prawdziwe szczęście.

A sam tytuł powieści? Cięzko okreslić. Może to z powodu lalki, o której kradzież osądzoną Helenę Stawską, a może z powodu "lalkowatości" Izabeli łeckiej, pięknej, wystrojonej, sztywnej, i w gruncie rzeczy "bezpłciowej" kobiety, która ponad luksusy i przyjemności nie widziała niczego więcej.

 
Copyright ©2008 by superstreszczenia
Kreator Stron www